Các kỹ thuật nội soi siêu âm tiêu chuẩn
Các vị trí quét của nội soi siêu âm đầu dò radial có thể chia thành: ① Quan sát từ dạ dày, ② Quan sát từ hành tá tràng (D1) và ③ Quan sát từ tá tràng đoạn xuống (D2). Nội soi siêu âm qua hành tá tràng được thực hiện với thư thế ống soi dài (long-scope position), khi ống soi được đưa vào hành tá tràng. Nội soi siêu âm qua tá tràng xuống được thực hiện với tư thế ống soi ngắn (short-scope position), giống với tư thế ống soi trong thủ thuật ERCP. Không có quy tắc cụ thể nào liên quan việc thứ tự các khu vực quan sát. Điểm chính cần nhớ là việc quan sát đường mật hay tụy không nên được thực hiện chỉ từ một vị trí. Thay vào đó, chúng ta nên quan sát từ nhiều vị trí sao cho có thể quan sát từ nhiều góc nhìn nhất. Mỗi vị trí quét có các vùng quan sát riêng. Các mốc giải phẫu ở các vị trí quét nhằm hỗ trợ quá trình thực hiện siêu âm qua nội soi. Xin nhắc lại là mặc dù không cần thiết phải quan sát theo thứ tự cụ thể các mốc giải phẫu này, nhưng các mốc này nên được quan sát từng bước một. Để đảm bảo khả năng quan sát tối ưu, việc quan sát cần thực hiện một cách cẩn thận theo trình tự các bước đã được mô tả cho mỗi khu vực (Bảng a).
Điều khiển ống soi cơ bản bao gồm xoay ống soi theo chiều kim đồng hồ/ngược chiều kim đồng hồ, gập lên/xuống ống soi (up/down angulation), gập trái/phải ống soi (right/left angulation), đẩy ống soi vào và rút ống soi ra. Kết hợp các thao tác điều khiển ống soi này khi cần thiết cho phép bạn quan sát toàn bộ khu vực mà bạn quan tâm. Khi bạn dựa vào hình ảnh siêu âm thay vì hình ảnh nội soi, bạn có thể sẽ cảm thấy điều khiển mù ống soi. Do đó, bạn cần phải đặc biệt thận trọng để tránh làm thủng thành của ống tiêu hóa – đặc biệt là khi đưa ống soi vào vùng hầu họng hoặc hành tá tràng, cũng như là khi điều khiển ống soi ở tư thế ống soi ngắn (short-scope position) ở tá tràng. Để thu được hình ảnh rõ nét với chất lượng tốt và ít ảnh giả (artifacts), hút khí ở ống tiêu hóa ra là việc cần thiết. Việc bơm bóng siêu âm khi cần cũng là một việc cần làm để giữ cho đầu dò ống soi tiếp xúc tốt với thành ống tiêu hóa. Nước ấm cũng nên được bơm vào khi cần để làm giảm co thắt ống tiêu hóa.
Các khu vực có thể quan sát được và mốc giải phẫu (Bảng a)
| Vị trí quét | Khu vực quan sát | Mốc giải phẫu |
|---|---|---|
| Dạ dày | Thân tụy Đuôi tụy |
ĐM/TM lách ĐM thân tạng |
| Hành tá tràng | Đầu tụy Đầu tụy/cổ tụy Ống tụy chính Ống mật chủ Ống túi mật Túi mật |
TM cửa TM mạc treo tràng trên TM lách |
| Đoạn xuống tá tràng | Đầu tụy Nhú tá lớn Ống tụy chính/phụ Ống mật chủ Túi mật |
ĐM chủ bụng TM chủ dưới ĐM/TM mạc treo tràng trên TM cửa |
Cuộn (Scroll) / Phạm vi hiển thị
Mặc dù ống soi siêu âm đầu dò radial cung cấp hình ảnh siêu âm 360 độ, đối tượng mà bác sĩ muốn quan sát thường nằm ngoài trường quan sát, điều này làm cho việc khảo sát trở nên khó khăn hơn (Hình a). Trong trường hợp này, đơn giản là di chuyển đối tượng cần quan sát vào vị trí trung tâm của trường nhìn bằng chức năng cuộn (scroll function) để giúp cho việc quan sát được dễ dàng hơn (Hình b).
Các tổn thương liên quan đến bệnh lý mật-tụy thường khá nhỏ, điều này dẫn đến việc chúng được hiển thị quá nhỏ trong phạm vi hiển thị mặc định. Phạm vi hiển thị hình ảnh nội soi siêu âm có thể được điều chỉnh để việc quan sát được tốt hơn – một tính năng đặc biệt hữu ích khi mà vị trí cần quan sát có kích thước quá nhỏ (Hình c).
Cách bơm bóng siêu âm
Để có được hình ảnh chất lượng tốt với ít ảnh giả (artifacts) trong nội soi siêu âm đầu dò radial, đầu ống soi (đầu dò siêu âm) phải được tiếp xúc sát với thành ống tiêu hóa. Việc sử dụng bóng siêu âm là rất quan trọng để tạo điều kiện thuận lợi cho thủ thuật này.
Lắp bóng siêu âm vào đúng vị trí trên đầu ống soi và đảm bảo rằng nước được giữ bên trong bóng siêu âm mà không bị rò rỉ ra ngoài. Thêm vào đó, bởi vì bọt khí ở bên trong bóng siêu âm có thể tạo ra các ảnh giả không mong muốn, hãy đảm bảo là bạn đã loại hết các bong bóng khí bên trong bóng siêu âm bằng cách lặp lại việc bơm và hút nước trong bóng siêu âm vài lần, trong khi vẫn giữ cho đầu ống soi hướng xuống dưới (Hình a).
Nhấn vào valve khí/nước trên ống soi để bơm bóng siêu âm. Trong lúc xác định kích thước của bóng siêu âm trên màn hình nội soi siêu âm, tiếp tục nhấn giữ valve khí/nước để bơm bóng siêu âm. Kích thước của bóng siêu âm đạt chuẩn khi đầu ống soi tiếp xúc trực tiếp với thành ống tiêu hóa và các ảnh giả biến mất. Trên thực tế, trong hầu hết các thủ thuật, tất cả những gì bạn cần làm là bơm đủ nước để bóng siêu âm hơi phồng lên (Hình b). Tuy nhiên, trong trường hợp ống soi đang ở hành tá tràng, bóng siêu âm cần được bơm căng tới khi kích thước của bóng lấp đầy hành tá tràng bởi vì hiện tượng ảnh giả có khả năng xảy ra ở vị trí này (Hình c). Tương tự, khi bạn đang điều khiển ống soi ở tư thế ống soi ngắn (“short-scope” position), việc bơm căng bóng siêu âm với kích thước đủ lớn giúp giữ ống soi cố định tốt hơn, giúp ống soi không bị bật trở lại dạ dày. Tuy nhiên, cần chú ý không bơm bóng siêu âm quá mức vì làm như vậy có thể khiến cho đầu ống soi bị giữ cố định tại một chỗ và dẫn đến việc thay đổi hướng của ống soi trở nên khó khăn.
- Content Type
