Nội soi siêu âm qua D1 tá tràng (Hành tá tràng)
Khi ở tư thế ống soi dài (long-scope position) trong hành tá tràng, hãy quan sát ống mật chủ ngoài gan, đầu tụy, túi mật và ống túi mật. Đẩy ống soi từ hành tá tràng vào tá tràng xuống để quan sát đầu tụy và khu vực lân cận của nhú tá lớn. Tuy nhiên, khá khó để có thể quan sát thấy nhú tá lớn và phần dưới của đầu tụy khi ống soi đang ở vị trí này. Hãy chuyển ống soi sang tư thế ống soi ngắn (short-scope position) để quan sát các cấu trúc đó. Do có nguy cơ thủng tá tràng ở vị trí này, tránh điều khiển ống soi quá mạnh là rất quan trọng.
Nội soi siêu âm qua D1 tá tràng (Hành tá tràng)
BƯỚC 1 | Đầu tụy (mặt cắt ngang của TM cửa)
Đưa ống soi vào hành tá tràng và điều chỉnh sao cho TM cửa ở phía dưới bên trái của màn hình nội soi để quan sát đầu tụy ở vị trí giữa đầu dò siêu âm và TM cửa.
BƯỚC 2 | Đầu tụy (mặt cắt dọc của TM cửa)
Hãy đẩy ống soi vào thêm một chút. Sau đó gập ống soi lên (UP) để quan sát TM cửa theo mặt cắt dọc. Hãy quan sát ống mật chủ ở vị trí nằm giữa TM cửa và đầu dò siêu âm. Sử dụng chế độ Doppler để dễ dàng phân biệt giữa mạch máu và ống mật chủ.
BƯỚC 3 | Đầu xa của ống mật chủ
Trong lúc xoay ống soi theo chiều kim đồng hồ, hãy đẩy ống soi vào thật chậm. Quan sát đầu tụy trong khi đi theo ống mật chủ hướng về phía nhú tá lớn. Tại thời điểm này, ống tụy chính sẽ được quan sát thấy ở phía xa của ống mật chủ.
BƯỚC 4 | Vùng xung quanh nhú tá lớn
Đẩy ống soi vào trong khi xoay ống soi theo chiều kim đồng hồ. Hãy đi theo ống mật chủ cho tới khi đến được vùng xung quanh nhú tá lớn. Vùng quanh nhú tá lớn được ghi nhận là một vùng giảm âm.
BƯỚC 5 | Đầu xa của ống mật chủ
Xoay ống soi ngược chiều kim đồng hồ để quan sát ống mật chủ theo hướng của rốn gan.
BƯỚC 6 | Đầu tụy/ cổ tụy
Xoay ống soi ngược chiều kim đồng hồ và đi theo ống tụy chính về phía thân tụy để quan sát đầu tụy và cổ tụy ở vị trí bắc ngang qua TM cửa.
BƯỚC 7 | Túi mật
Xoay ống soi theo chiều kim đồng hồ để quay trở lại đầu tụy và quan sát ống mật chủ một lần nữa. Sau đó, hãy xoay ống soi ngược chiều kim đồng hồ để quan sát ống túi mật chủ và cổ túi mật. Hãy luôn nhớ là túi mật và ống túi mật có thể có hình dạng khác nhau tùy vào từng bệnh nhân (xem “3-4 Túi mật”).
Quan sát nhú tá lớn
Khi quan sát nhú tá lớn bằng nội soi siêu âm, điều quan trọng là cần nhận biết được mối liên quan giữa nhú tá lớn và tụy, cũng như là lớp cơ của tá tràng.
Để quan sát nhú tá lớn, hãy bắt đầu bằng việc sử dụng khu vực giảm âm của đầu tụy làm mốc giải phẫu với ống soi ở tư thế ống soi ngắn (short-scope position) – khu vực này quan sát được từ tá tràng đoạn xuống (D2). Tại thời điểm này, không nên quan sát bằng cách hút khí ra khỏi tá tràng. Việc hút khí như vậy có thể gây biến dạng nhú tá lớn gây ra bởi đầu dò siêu âm, khiến cho việc quan sát các chi tiết trở nên không thể thực hiện được. Bí quyết để quan sát nhú tá lớn là bơm ít nước ấm vào tá tràng để có thể quan sát được khu vực này, trong khi vẫn duy trì một khoảng cách nhỏ giữa đầu dò siêu âm và nhú tá lớn. Điều này có thể làm được bằng cách gập xuống và gập trái ống soi (down and left angulation). Sau khi thấy được mặt cắt ngang của các ống tụy và mật (Hình a), nhú tá lớn (Hình b) ở hướng 6 giờ của đầu dò siêu âm. Sau đó, xoay từ từ ống soi ngược chiều kim đồng hồ trong khi gập ống soi lên (up) để quan sát mặt cắt trục dọc của nhú tá lớn và khu vực xung quanh nhú (Hình c), cũng như là các mặt cắt dọc của các ống tụy và mật (Hình d).
Việc duy trì quan sát nhú tá lớn trong tư thế ống soi ngắn (short-scope position) là một việc khá khó khăn vì ống soi dễ bị tuột ra khỏi tá tràng. Nhú tá lớn có thể quan sát từ ống mật chủ khi ở tư thế ống soi dài (long-scope position) (Hình e). Bơm nước vào cũng có thể giúp cho việc duy trì khoảng cách giữa đầu ống soi và thành tá tràng. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho việc quan sát mà còn giúp ngăn ngừa thủng tá tràng.
Nếu bạn cảm thấy khó khăn khi bơm nước vào tá tràng khi bệnh nhân đang nằm nghiêng sang trái, hãy chuyển bệnh nhân sang tư thế nằm ngửa hoặc nghiêng bệnh nhân nằm hơi sấp. Máy bơm nước dùng trong nội soi (Hình f) cũng rất hữu ích trong trường hợp này.
Hiểu về giải phẫu khi nội soi siêu âm qua D1 tá tràng (hành tá tràng) (tư thế ống soi dài (“long-scope” position))
Khi bắt đầu nội soi siêu âm từ vị trí gối trên tá tràng (superior duodenal angle) (SDA), khi đầu ống soi vừa qua khỏi môn vị, lúc này khá dễ dàng quan sát thấy TM cửa và ống mật chủ theo mặt cắt dọc. Lý do mà ống mật chủ được quan sát thấy theo mặt cắt dọc ở vị trí này là vì tá tràng lúc này đang nằm khoang sau phúc mạc, do đó khi đưa ống soi vào đoạn tá tràng này, đầu dò siêu âm đang hướng từ mặt bụng tới mặt lưng của bệnh nhân (Hình a). Tại vị trí này, trên màn hình nội soi sẽ quan sát thấy tá tràng đoạn xuống – từ gối trên tá tràng nhìn hướng xuống (Hình b). Khi đầu ống soi hướng về phía chân bệnh nhân và ở tư thế gập lên (up), mặt cắt theo trục dọc của ống mật chủ sẽ hiển thị ở phía bên trái của đầu dò siêu âm (Hình c).
Khi ống soi tiếp tục được đẩy vào đi qua khỏi gối trên tá tràng, ĐM chủ và TM chủ dưới có thể quan sát ở vị trí mặt cắt trục ngang thay vì mặt cắt trục dọc do hướng của đầu dò lúc này đã thay đổi, tức là đầu dò lúc này đang hướng về phía chân thay vì phía lưng của bệnh nhân (Hình d). Bạn có thể hình dung được vị trí và hình dạng của ống soi ở tá tràng từ cách mà ĐM chủ và TM chủ dưới được quan sát thấy lúc này.
- Content Type
